Sterke sociale basis

Een sterke sociale basis in de wijk

Interview met Sylvie van der Heijden
Volkskrant 11 april 2018
 

De verantwoordelijkheid om de zorg voor inwoners te organiseren ligt sinds enkele jaren bij gemeenten. De verzorgingsstaat, vormgegeven vanuit een landelijke overheid, paste immers niet meer in de huidige tijd. Deze decentralisatie van taken heeft geleid tot de participatiesamenleving. Een radicale ommezwaai waarin gemeenten zorgdragen voor de uitvoering van de Jeugdwet, WMO en de Participatiewet. Hoe neem je burgers mee in deze veranderingen waarbij de nadruk komt te liggen op zelfredzaamheid en hulp vanuit de eigen omgeving steeds belangrijker wordt? Sylvie van der Heijden is ontwikkelaar Sociale Basis bij stichting WIJeindhoven, een organisatie die dicht bij huis ondersteuning biedt en de regie van de mensen centraal stelt. Zij legt uit hoe men om kan gaan met deze veranderingen.

 “De verzorgingsstaat, vormgegeven vanuit een landelijke overheid, paste immers niet meer in de huidige tijd,” stelt Van der Heijden. “We zijn te ver doorgeslagen in het problematiseren en medicaliseren van hulp aan mensen. Het productaanbod van de hulpverlener stond te lang centraal, zonder te kijken naar waar de inwoner het beste mee geholpen is. Er wordt nu veel meer gericht op wat inwoners met een ondersteuningsvraag nog wel kunnen. Als je ondersteuning op het ene leefgebied nodig hebt, wil dat niet zeggen dat je niets meer kunt. Buren worden gestimuleerd talenten voor elkaar in te gaan zetten en zo de sociale basis tussen bewoners in de wijk te versterken. Het streven hierbij is mensen met een ondersteuningsvraag hun talent te laten inzetten zodat hun welbevinden bevorderd wordt.”

Wat zijn de voornaamste gevolgen van de participatiesamenleving?
“We zijn anders gaan kijken naar hoe mensen zelfredzamer kunnen worden en op een fijne manier kunnen meedoen in de samenleving. Dat heeft een positief effect op hoe mensen in het leven staan. Mensen willen graag iets voor een ander doen. Vanuit deze benadering is het grootste gevolg dat meer gekeken wordt naar wat mogelijk is binnen een gemeenschap, dat men zich richt op de verbinding tussen inwoners en mensen die met elkaar samen leven.” “Vroeger werd gekeken wat je niet meer kon, en daar werd een standaardoplossing voor aangedragen. Stel, je was slecht ter been, dan had je op basis van jouw aandoening al snel recht op een scootmobiel. Hierdoor werd overbehandeling een reëel probleem en sloot de behandeling niet altijd aan op de hulpvraag van de inwoner. Er wordt nu eerst gekeken of iemand uit het eigen netwerk iets zou kunnen betekenen in de oplossing.”

Wat betekent dit in de praktijk?
“Iedereen heeft een andere leefstijl en dat wat iemand nodig heeft verschilt per persoon. Door oplossingen vanuit een netwerk te realiseren is de oplossing meer op maat, duurzamer en dichter bij huis. De wijk neemt daarmee een belangrijke plek in om het welbevinden van inwoners te bevorderen. Mensen die ogenschijnlijk hulp nodig hebben – ouderen, mensen met een beperking of psychische problemen – hebben nog steeds talenten. Door deze talenten te ontwikkelen en in te zetten voor een ander stijgt hun eigenwaarde. Deze benadering komt voort uit de positieve psychologie. Stel dat iemand alleen komt te staan en moeite heeft om bepaalde dingen alleen te doen, dan is het goed om eerst in de wijk van die persoon te kijken: zijn er misschien mensen die het fijn vinden gezelschap te kunnen bieden? In de directe omgeving is ontzettend veel ‘menselijk kapitaal’ dat we kunnen inzetten voordat we doorverwijzen naar tweedelijnszorg.”

Wat betekent dit voor de inwoners?
“Inwoners zijn gebaat zijn bij een sterk sociaal netwerk in hun directe omgeving. Je ziet steeds vaker dat sociale netwerken zich online vormen of dat mensen op verdere afstand contacten hebben, maar dat is natuurlijk lastig wanneer je een been breekt. In dat geval is het fijn als buurtbewoners langskomen, je kunnen helpen met boodschappen of je bijvoorbeeld een lift naar het werk geven. Zo krijgen inwoners toch de hulp die ze nodig hebben door mensen die dit graag doen, en is het inschakelen van hulpinstanties niet nodig. Een oplossing dichtbij huis, vanuit het netwerk en wanneer dit onvoldoende toereikend is, de inzet van geïndiceerde zorg.”

Hoe creëert uw organisatie deze sociale basis?
“De visie om tot een stevige sociale basis in de wijk te komen krijgt in Eindhoven gestalte in het project ‘Buurt in Bloei’. Enerzijds staat het versterken van het inwonersnetwerk centraal en anderzijds bouwen we een netwerk van ontwikkelplaatsen. Ontwikkelplaatsen zijn bedrijven, organisaties en verenigingen in de wijk, zoals supermarkten, werkplaatsen, of tuiniersbedrijven waar een inwoner zich kan ontwikkelen. Deze netwerken vormen samen de stevige sociale basis van de wijk en stad.” “De inwonersnetwerken beginnen langzaam maar zeker vorm te krijgen. Enthousiaste, betrokken mensen die graag iets bij willen dragen aan hun buurt of iets willen betekenen voor een ander vormen de basis. Deze mensen versterken de netwerken door verbindingen te leggen tussen bestaande informele netwerken. Zij dragen weer mensen aan vanuit andere straten die ook graag iets voor een ander willen betekenen , enzovoort. Zo verspreidt het netwerk zich als een olievlek in de buurt. Vanuit dit inwonersnetwerk worden activiteiten waar in de wijk behoefte aan is vormgegeven. De netwerken staan uiteindelijk in verbinding met elkaar door heel Eindhoven. En niet alleen door Eindhoven: hopelijk raken andere gemeenten en steden door deze aanpak ook geïnspireerd.”

“Het netwerk van ontwikkelplaatsen groeit sneller dan verwacht. Verenigingen, stichtingen en bedrijven willen graag meedenken hoe ze een ontwikkelplaats kunnen bieden aan een inwoner uit de wijk. Dit kan zijn door een vacature voor een vrijwilligersplaats, werkervaringsplek of betaalde baan via Buurt in Bloei open te stellen. Inwoners die zich willen ontwikkelen vullen een talentscan in zodat de juiste match gemaakt wordt tussen de behoeften van een ontwikkelplaats en de talenten van een inwoner. Zo proberen we ieders talent en energie op de juiste plek, in de wijk, tot uiting te laten komen zodat iedere inwoner kan groeien en bloeien.”


Meer informatie
www.wijeindhoven.nl
info@wijeindhoven.nl
(040) 238 89 98

Download Een sterke sociale basis in de wijk